تبلیغات
ما آخرالزمانیها - چرا امام زمان را ابا صالح می خوانیم ؟
جمعه 15 تیر 1386

چرا امام زمان را ابا صالح می خوانیم ؟

   نوشته شده توسط: ۷۶۷    نوع مطلب :مقاله ها ،

چرا امام زمان(ع) را اباصالح می‏خوانیم؟

یكی از مطالبی كه كم و بیش مورد سؤال واقع می‏شود این است كه چرا ما حضرت بقیة‏اللّه‏، امام زمان(ع) را در مقام دعا و ندبه با كنیه «اباصالح می‏خوانیم؟» آیا ایشان فرزندی ....

چرا امام زمان(ع) را اباصالح می‏خوانیم؟

یكی از مطالبی كه كم و بیش مورد سؤال واقع می‏شود این است كه چرا ما حضرت بقیة‏اللّه‏، امام زمان(ع) را در مقام دعا و ندبه با كنیه «اباصالح می‏خوانیم؟» آیا ایشان فرزندی به نام صالح دارند كه او را اباصالح می‏خوانیم و یا علت و سبب دیگری دارد كه ما نمی‏دانیم؟
معنای لغوی أب
كلمه أب در لغت عرب به معنای پدر آمده است. بدین جهت برخی از مردم تصور می‏كنند كه عبارت أباصالح در حالت تركیبی باید به معنای پدر صالح باشد تا معنی و مفهوم جمله صحیح گردد.
برای رفع این شبهه برخی از مؤمنین هم در مقام جواب برآمده و چنین اظهار داشته‏اند كه: چون امام زمان(ع) با تشكیل زندگی خانوادگی، فرزندی به نام صالح دارند، بدین جهت او را با كنیه1 اباصالح می‏خوانیم.
لكن به نظر می‏رسد كه اینگونه جوابها از حقیقت حال و واقعیت آنچه هست پرده برنمی‏دارد، چون راهی برای درك چگونگی زندگانی امام زمان(ع) و پی‏بردن به این موضوع كه آیا آن حضرت به‏طور یقین فرزندی به نام صالح و غیره دارند یا نه، وجود ندارد؛ زیرا آنچه كه از منابع معتبر به دست آمده این است كه كیفیت زندگانی و همچنین مسكن و مأوای آن حضرت، همانند خودشان، برای ما مستور و پنهان است و بر همین اساس می‏گوییم كه جواب یاد شده توجیه مطلوب و دلپسندی به نظر نمی‏آید.
تحقیق عمیق‏تر
القاب و صفات و كنیه‏هایی كه برای پیامبر اسلام و اهل بیت آن حضرت در روایات و دعاها به كار رفته است هر كدام معنی و مورد خاصی دارند، مثلاً كلمه «امین» كه یكی از القاب معروف پیامبر اسلام(ص) است به‏طور یقین به خاطر كمال امانتداری و امین اسرار و اموال مردم بودن به آن حضرت گفته شده است. هدف از به‏كار بردن كنیه «أَب» و «أُم» برای افراد، اثبات پدر یا مادر بودن آن اشخاص است نسبت به مضاف‏الیه‏شان، مانند ابوالحسن (پدر حسن)، ابو جعفر (پدر جعفر)، ام داوود (مادر داوود)، لكن از نظر لغت عرب این‏طور نیست كه كلمات یاد شده (أَب و أُم) همیشه به معنای پدر و مادر باشد، بلكه گاهی به معنای صاحب و مالك و كنه و اساس شی‏ء می‏باشد مانند: ابوالفضل، ابوتراب، ام‏القری، ام‏الفساد و امثال آن كه به‏طور یقین هیچ‏كدام آنها در معنای پدر و مادر به كار نرفته است. چون حضرت ابوالفضل(ع) پسری به نام فضل نداشته است كه ابوالفضل ـ در این مورد ـ به معنای پدر فضل باشد. علی(ع) نیز فرزندی به نام تراب نداشته است كه آن حضرت پدر تراب باشد و همچنین است كلمه أُم‏القری كه كنیه معروف شهر مكه است، چرا كه شهر مكه فرزندی نداشته است كه مادر آن باشد.
پس با توجه به مطالب گذشته معلوم می‏گردد كه در برخی از موارد كلمات یاد شده (أَب و أُمّ) معنای دیگری دارند كه غفلت بعضی از مردم از آنها سبب شده كه سؤال و جوابهای بی‏شماری را به دنبال داشته باشد. مثلاً كلمه أُمّ، علاوه بر معنای ظاهری مادر، در معنای كُنه و اساس شی‏ء هم استعمال شده است مانند: أُم‏القری و أُم‏الفساد كه به‏طور یقین جمله نخست (ام‏القری) به معنای اساس و مركز شهرها و سرزمین‏ها و جمله دوم (امّ‏الفساد) هم به معنای ریشه و اساس فساد و تباهی می‏باشد. همچنین كلمه أب هم اینطور نیست كه همه جا به معنای پدر بوده و در آن معنی به‏كار رفته باشد بلكه در برخی از موارد معنای دیگری هم دارد كه در پاره‏ای از آیات و روایات و دعاها در آن معانی به‏كار رفته است.
امام زمان(ع) را چه وقت «اباصالح» بخوانیم؟
شكی نیست كه وقتی با خداوند متعال مناجات می‏كنیم و نیازها و احتیاجات خود را به محضر مقدسش عرضه می‏داریم همسو و متناسب با نیازمان نامها و صفات مقدس او را بر زبان می‏آوریم مثلاً در مقام طلب مغفرت از ساحت مقدس خداوند متعال او را «یا غفّار» و در مقام طلب نمودن روزی حلال و فراوان با كلمه یا رزاق و در مقام درخواست ثبات قدم و استوار و پایدار ماندن در راه حق او را با جمله یا «مقلب‏القلوب و الابصار» و امثال آن می‏خوانیم. بنابراین برای اجابت دعا و قبولی مناجات با خداوند متعال، راه و رمز و اوقات و ساعات خاصی وجود دارد كه پیامبر اكرم(ص) و اهل بیت آن حضرت آنها را در میان احادیث و روایات معتبر به ما تعلیم فرموده‏اند به گونه‏ای كه حتی دعای صبح و شام و دعای اول و آخر هفته و ماه و سال و چند و چون آن را هم یاد داده‏اند. حال باید دید كه دعای معروف گم شدگان در صحرا و بیابان را كه در روایات آمده است و همچنین كنیه معروف اباصالح(ع) را در كجا و چه وقت باید خواند؟
از امام باقر(ع) و همچنین از امام صادق(ع) روایت كرده‏اند كه فرموده‏اند:
«إذا ضللت فی‏الطریق فناد «یا صالح» أو «یا أبا صالح» ارشدنا إلی الطریق رحمكم‏اللّه‏»
اگر در دشت و صحرا از جاده منحرف شده و راه گم كردید پس «صالح» و یا «أباصالح» را صدا كن و بگو: «ای صالح» و یا بگو «ای اباصالح» ما را دریابید و راه را بر ما نشان دهید، خداوند شما را رحمت فرماید.
و روی همین اساس است كه علمای ربّانی و مؤمنین پیرو اهل بیت(ع) در جلسات و اجتماعات معنوی و پر شورشان، آن هم نه فقط در حال گم شدن در دشت و صحرا، بلكه در همه گمراهیهای فكری و عملی و علمی و نابسامانیهای مادی و معنوی در غیبت كبری، امام زمان أباصالح(ع) را به كمك و یاری می‏طلبند.
ممكن است پرسیده شود: چرا در برخی از موارد مانند گم كردن راه و درمانده شدن در صحرا و بیابان امام معصوم(ع) و یا علمای ربّانی، ما را به جای گفتن «یااللّه‏» و مانند آن، به گفتن «یا صاحب‏الزمان» و «یا اباصالح المهدی ادركنی» و... سفارش كرده‏اند، حال آن‏كه خداوند متعال در فریادرسی مهربان‏تر و نیرومندتر از امام زمان(ع) است؟
جواب این پرسش را می‏توان چنین بیان كرد كه چون امام زمان(ع) خلیفة‏اللّه‏ و حجت خداوند متعال در میان مردم و راهنمای ایشان است بدین جهت در مقام گم كردن راه و گم شدن در دشت و صحرا و یا متحیّر ماندن در امور دیگر به مدد خواستن از امام زمان(ع) توصیه و سفارش كرده‏اند. چرا كه خداوند سبحان، ایشان را برای ارشاد و راهنمایی مردم برگزیده است و آن حضرت جهت ارشاد و راهنمایی و صعود به مدارج عالی ایمان و خوشبختی بهترین راه‏گشا و برترین هدایتگر است بنابراین كمك خواستن از امام زمان به منزله كمك گرفتن از خداوند متعال است.
بر این اساس است كه در دوران غیبت كبری، علمای ربّانی، در موارد بی‏شماری برای عرض حاجت و رفع گرفتاری خویش به امام زمان(ع) متوسل می‏شوند. زیرا ایشان بر این مطلب یقین دارند كه امام زمان(ع) اگر چه بنا به علل و عوامل بیشماری از نظرها غایب است ولی حال و احوال مردم از نظر ایشان پنهان نیست، چنانكه در نامه معروف آن حضرت كه در سال 410ق. به شیخ مفید ارسال داشته‏اند آمده است:
ما به همه اخبار شما آگاهیم و هرگز احوال و غم و شادی شما بر ما پوشیده و پنهان نیست.
بنابراین چقدر زیباست كه انسان در مقام گرفتاری و گم‏كردن راه و جاده و یا مسیر مادی و معنوی زندگی به ساحت مقدس حجت حق، امام زمان(ع) متوسل شود و با گفتن جمله‏های دلنشین و آرام‏بخشی چون: «یا صاحب‏الزمان ادركنی»، «یا فارس‏الحجاز و یا اباصالح‏المهدی أغثنی» از آن حضرت كمك و یاری درخواست نماید. چرا كه در حال حاضر امام زمان(ع)، حبل‏اللّه‏ و واسطه فیض میان خدا و مردم است، پس متوسل شدن به پیامبر و ائمه اطهار و امام زمان(ع) به معنای دق‏الباب كردن در رحمت و هدایتگر خداوند متعال است.
البته این نكته را هم باید دانست كه گم شدن و از خود بی‏خود شدن و یا به عبارت دیگر گم كردن راه لازم نیست كه فقط راه مادی و دشت و صحرا باشد بلكه اگر كسی از نظر فكر و عقیده و ایمان و اعتقاد هم، جاده و راه را گم كرده باشد، سزاوار است كه در این‏گونه موارد هم به ساحت مقدس آن حضرت توسل جوید و آن حضرت را به كمك و یاری بخواند.
وقتی فرزندان و اهل خانه لیاقت حضور آن پدر را بازیابند و پدر نیز قابلیت حضورش را در آنان احساس كند به منزل خود باز می‏گردد. بر همین اساس است كه گفته می‏شود: منتظران مصلح خود باید صالح باشند. یعنی صلاحیت و قابلیت حضور او را داشته باشند، چرا كه بی‏صلاحیت و بی‏آن‏كه قابلیت حضور باشد، انتظار بازگشت و مراجعت كسی را داشتن معنا ندارد.

پاورقیها:

* با كمی تغییر و تلخیص از كتاب «امام زمان(ع) را اباصالح چرا؟» تألیف علی هجرانی.
منبع : سایت سراج